Czerwiec 2010: Vincent van Gogh "Ogród w Auvers"

Data publikacji: 30 / 05 / 2010

Autorzy tego wpisu:
  • Magdalena Palica

Ostatnie dwa miesiące życia Vincent van Gogh spędził w Auvers sur-Oise pod opieką doktora Paula Gacheta uwiecznionego przez malarza na wielu płótnach. Był to bardzo pracowity czas dla artysty, szacuje się, że pod jego pędzlem co dnia powstawało wówczas nowe płótno.

Część krytyków i znawców twórczości van Gogha kwestionuje jednak autentyczność niektórych powstałych wówczas kompozycji pytając, czy jest to możliwe, aby malarz stworzył ich ponad siedemdziesiąt w ciągu siedemdziesięciu dni poprzedzających jego samobójczą śmierć. Wątpliwości te dotyczą również jednego z obrazów należących niegdyś do kolekcji Leo Lewina we Wrocławiu. Mowa o powstałym w lipcu 1890 roku płótnie przedstawiającym ogród.

Autentyczność tego obrazu była wielokrotnie kwestionowana. Gdy w 1992 roku jego wieloletni właściciel Jacques Walter wystawił płótno na sprzedaż w Paryżu, rząd francuski uznał je wprawdzie za narodowe dobro kultury i zakazał jego wywozu za granicę, ale równocześnie zrzekł się przysługującego mu prawa pierwokupu. Wówczas pojawiły się wątpliwości dotyczące oryginalności płótna, które wpłynęły na drastyczne obniżenie jego ceny. Ostatecznie obraz znalazł ostatecznie nabywcę za niewygórowaną sumę 55 milionów franków (estymowaną cena było 200 milionów franków, czyli około 30 milionów dolarów). Sąd Najwyższy Francji nakazał wówczas państwu wypłacenie spadkobiercom Waltera odszkodowania w wysokości 145 milionów franków. Gdy cztery lata później spadkobiercy kolejnego właściciela płótna, bankiera Jean-Marca Vernesa, chcieli wystawić je na aukcji, w mediach ponownie zaczęto kwestionować jego autentyczność, skutkiem czego nie znaleźli się chętni do jego nabycia. By ostatecznie rozstrzygnąć, czy obraz jest oryginałem, w 1999 roku eksperci z „Reunion des Musées Nationaux” poddali go analizie i uznali go ponad wszelką wątpliwość za własnoręczne dzieło artysty.

Płótno ukazujące ogród powstałe tuż przed śmiercią artysty wyróżnia się wyjątkową łagodnością spośród obrazów powstałych w tym okresie (wystarczy przywołać choćby dramatyczne „Kruki nad polem zboża” przechowywane w muzeum artysty w Amsterdamie). Należący niegdyś do Lewina obraz ukazuje ścieżkę i rabaty kwiatowe na pochyłym trawniku, widok zamyka bukszpanowy żywopłot. Stonowana kolorystyka płótna zdominowana wieloma odcieniami zieleni i błękitu ożywiona jest jedynie kilkoma niewielkimi plamami czerwieni. Złociste promienie słońca padają na ścieżkę wypełniającą dolną część malowidła, która malowana niemal puentylistyczną techniką wydaje się wibrować światłem. Także pozostała powierzchnia płótna pokryta jest farbą kładzioną krótkimi i delikatnymi pociągnięciami pędzla (np. grupy czerwonych kwiatów). Brak tu charakterystycznej dla artysty zamaszystości i ekspresji. Dekoracyjna kompozycja traci swą lekkość w górnej partii. Jakby podczas malowania najciemniejszego fragmentu obrazu przedstawiającego żywopłot malarzem owładnęły emocje, dla których oddania najwłaściwsze były nerwowe, urwane pociągnięcia pędzla umoczonego w czarnej farbie, a przecież stał pośród kwiatów w zalanym słońcem ogrodzie. Kilka dni po powstaniu płótna van Gogh odebrał sobie życie.

Bibliografia:

Stephan Koldehoff, Van Gogh: Mythos und Wirklichkeit, Köln 2003

Ingo F. Walther, Rainer Metzger, Vincent van Gogh: sämtliche Gemälde, Köln 2006

Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.
Wszelkie informacje sa udostepniane na licencji Creative Commons