Wielkie rody górnośląskie: Ballestremowie, Donnersmarckowie, Tiele-Winklerowie i Renardowie

Data publikacji: 14 / 11 / 2010

Do najbardziej imponujących rezydencji górnośląskich należał pałac hrabiego Gwidona Henkel von Donnersmarck w Świerklańcu (niem. Neudeck, archiwalna fotografia obok) zaprojektowany przez znanego francuskiego architekta Hektora Leufela. Z opisów w przedwojennej prasie wiemy, że w Sali Czerwonej można było podziwiać dzieła Murilla, Cranacha, Eugene Carriera oraz portret Lessinga autorstwa Antona Graffa. W salonie wisiały płótna ukazujące sceny polowań, a gabinet przeznaczono na galerię przodków (Donnersmarcków portretował znany malarz Franz von Lenbach). Budowla nazywana często „Małym Wersalem” została rozebrana w latach 60. XX wieku, warto jednak skusić się na spacer w przypałacowym parku (wstęp wolny). Zachowały się cztery baseny ozdobione żeliwnymi rzeźbami przedstawiającymi walczące zwierzęta projektu znanego francuskiego artysty Emmanuela Fremieta. Towarzysząca im fontanna ma swój pierwowzór w paryskim Ogrodzie Luksemburskim. Niegdyś park zdobiły także figury lwów z gliwickiej pracowni Theodora Kalide. Fragmenty dawnego założenia parkowego oraz niewielki tzw. „Pałac kawalera” dają wyobrażenie o świetności dawnej rezydencji Donnersmarcków.

Kolejnym obiektem na trasie jest zachowany w doskonałym stanie wzniesiony pod koniec XIX wieku pałac w Pławniowicach (Plawnowitz) należący do znanego śląskiego rodu Ballestremów (informacje na temat zwiedzania na stronie palac.plawniowice.pl). Do nowej rezydencji w 1905 roku na zaproszenie Franza von Ballestrema przybył znany berliński rzeźbiarz Josef Limburg, który wykonał wiele prac na zlecenie rodziny (m. in. rzeźba Giovanniego Battisty Ballesrto di Castellengo – założyciel śląskiej linii rodu oraz wizerunki innych członków rodziny). Limburg był także autorem obrazów olejnych i akwareli eksponowanych w Pławniowicach.

Wnętrza zdobiły liczne obrazy, w tym portrety przedstawicieli rodu oraz płótna znanych artystów takich jak Anton Möller („Chłopiec ze szczygłem” z 1586 roku - fotografia obok), Carl Borromäus Ruthart i Jan van Huysum. Obrazy i zabytki rzemiosła artystycznego z Pławniowic można dziś oglądać w Muzeum w Gliwicach (informacje o godzinach otwarcia na http://www.muzeum.gliwice.pl/).

W pobliskich Strzelcach Opolskich (Groß Strehlitz) zachowały się ruiny XVI wiecznego zamku, który od początku XIX wieku należał do hrabiów von Renard. Perłą galerii malarstwa był obraz Guercina „Wenus, Mars i Amor” (fotografia obok) zapewne sprowadzony do zamku z inicjatywy hrabiego Gustawa Collony, do którego rezydencja ta należała w XVII wieku). Wiemy co składało się na wyposażenie zamku dzięki spisom, które zawarł Hans Lutsch w swej monumentalnej publikacji „Verzeichniss der Künstdenkmäler der Provinz Schlesien” opublikowanej pod koniec XIX wieku.

Były to cenne meble (np. intarsjowana szafa z 1578 roku z północnoniemieckimi motywami) oraz liczne zabytki rzemiosła artystycznego (szkło, porcelana, srebra, przedmioty z kości słoniowej) i wizerunki członków rodu. Lutsch wzmiankuje także rodzajowe sceny autorstwa mistrzów holenderskich.

Wśród najciekawszych rezydencji górnośląskich należy bez wątpienia wymienić pałac w Mosznej wzniesiony przez hrabiów von Tiele-Winkler (dostępny do zwiedzania, informacje na stronie moszna-zamek.pl). Wnętrza tej okazałej rezydencji były zdobione z przepychem. Właściciele zakupili m. in. cykle obrazów ze scenami mitologicznymi pędzla Gherardo Gaetano Zompiniego, który niegdyś zdobił pałac weneckich patrycjuszy. Duży cykl wielkoformatowych gobelinów z biblijną historią Jakuba wykonanych na podstawie kartonów Bernarda van Orley należał do znanej bolońskiej rodziny Malvezzi-Campeggi i dekorował ich tamtejszy pałac. Nie zmieścił się w jednym pomieszczeniu zamku w Mosznej. Część tapiserii witała gości w obszernej sieni, pozostałe ozdobiły inne sale, w tym reprezentacyjny „Pokój Pana”. W pałacu nie mogło również zabraknąć galerii portretów podkreślających świetność rodu.

Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.
Wszelkie informacje sa udostepniane na licencji Creative Commons