Sachs Carl, , 1868-1943 /  ,   - Breslau

Max Oppenheimer, "Portret Carla Sachsa"

 
Carl Sachs (1868-1943)
Biogram:

Carl Sachs urodził się w rodzinie żydowskiej w Jaworze. Okres zdobywania wykształcenia i pierwsze lata pracy spędził w różnych miastach niemieckich. Następnie przez ponad 9 lat podejmował liczne wyjazdy służbowe, dopóki nie przejął w 1887 r. firmy Forell & Co. specjalizującej się w produkcji i handlu wyrobami pasmanteryjnymi i konfekcją. Od 1907 roku Sachs, wraz małżonką Margarete z domu Forell, zamieszkał w willi przy Kleinburgstrasse zaprojektowanej przez Fritza Behrendta. Carl Sachs był człowiekiem wszechstronnie wykształconym, władającym kilkoma językami. Podejmował podróże niemal po całej Europie a nawet do Egiptu. We Wrocławiu aktywnie angażował się w życie kulturalne. Należał do administratoskiej rady opery, jak również do zrzeszenia orkiestrowego oraz do kuratorium Śląskiego Muzeum Sztuk Pięknych i do Towarzystwa Przyjaciół Sztuki. Jako współzałożyciel Towarzystwa Muzeum Żydowskiego wspierał kultywowanie żydowskiej tradycji we Wrocławiu. Carl Sachs przez lata słynął we Wrocławiu i na Śląsku jako doskonały kolekcjoner, wspierający organizowane w mieście pokazy dziełami ze swych zbiorów. Jego zbiory kilkakrotnie opisywano w literaturze. W 1916 roku w salonie sztuki Ernsta Arnolda zorganizowano pokaz płócien ze zbiorów Sachsa, a trzynaście lat później w budynku Komendantury Głównej mieszkańcy Wrocławia mogli podziwiać grafiki z jego kolekcji. Depozytami ze swych zbiorów Sachs wzbogacał wystawy we Wrocławiu, Berlinie, Kolonii, Zurychu i Bazylei. W 1932 roku Sachs, mimo odczuwania skutków światowego kryzysu finansowego, przekazał Śląskiemu Muzeum Sztuk Pięknych cały swój zbiór grafiki i rysunków niemieckich artystów. WIele spośród tych prac po 1945 r. przeszło do zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie. Gdy do władzy doszli naziści, Carl Sachs przezornie zdeponował szereg swoich wartościowych dzieł sztuki do Zurychu. W 1939 roku sam wraz z żoną wyemigrował do Szwajcarii, był jednak zmuszony pozostawić we Wrocławiu 60 obrazów oraz liczne grafiki i rzeźby. Zgodnie z rozporządzeniem "Verordnung über den Einsatz jüdischen Vermögens", zostały one skonfiskowane przez władze. Obrazy, które udało mu się przewieźć do Szwajcarii, musiał stopniowo sprzedawać, aby mieć z czego żyć. Carl Sachs zmarł w 1943 roku w Bazylei.

Czas trwania kolekcji na Śląsku: ok. 1900 - 1940
Charakterystyka kolekcji:

Kolekcja malarstwa Sachsa obajmowała dzieła artystów niemieckich i francuskich. Było w niej również kilka dzieł artystów niderlandzkich, wśród nich obraz Davida Teniersa Mł. Carl Sachs zasłynął swymi imponującymi zbiorami grafiki i rysunków, które zostały sprzedane na aukcji u Boernera i Cassirera w 1931 roku. Znalazły się wśród nich prace Whistlera, Muncha, Toulouse-Lautreca, Goyi, Corota, Picassa i Daumiera. Sachs nabywał również obrazy Hansa Purrmanna, malarza stylistycznie zbliżonego do Matisse'a. Przy tworzeniu kolekcji wrocławski zbieracz korzystał z rad eksperta w dziedzinie grafiki nowoczesnej, Loysa Henriego Delteila. Goście w willi przy Kleinburgstrasse, do których zaliczali się znani krytycy Julius Meier-Graefe i Karl Scheffler, mogli podziwiać weń m. in. płótna Renoira, Pissarra, Sisleya, Delacroix i Courbeta, oraz przepiękny portret V. Jacquemonta pędzla Moneta. W rękach zbieracza znajdował się także pokaźny zbiór prac niemieckich artystów, w tym Wilhelma Leibla, Fritza von Uhde, Carla Spitzwega i Georga Kolbego. W części kolekcji podarowanej wrocławskiemu muzeum liczne były dzieła Maxa Liebermanna, Maxa Slevogta, Lovisa Corintha i Käthe Kollwitz.

Zbiory rzeźby były również zdominowane przez dzieła artystów niemieckich i francuskich, wśród nich Georga Kolbe i Aristide Maillol'a.

Kategorie dzieł sztuki w kolekcji: malarstwo (16), grafika (5), rysunek (5), rzeźba (2)
Bibliografia:

Arthur Lindner, Die Gemälde-Sammlung Carl Sachs, „Kunstchronik“, 9.6.1916, s. 362-364

Margot Rieβ, Breslauer Kunstbrief: Die Bilder der Sammlung Sachs, „Kunstwanderer“, 3 (1921/1922), s. 477-478

Die Sammlung Carl Sachs. Graphik des XIX. Jahrhunderts. Versteigerung durch C.G. Boerner, Leipzig, und Paul Cassirer, Berlin/Leipzig 1931

Erich Wiese, Die Stiftung Carl Sachs für das Schlesische Museum der bildenden Künste in Breslau, „Zeitschrift für Kunstgeschichte“, 1 (1932), s. 149-152.

Ewa Frąckowiak, Ryciny autorskie z drugiej połowy XIX wieku i początków XX wieku z kolekcji Carla Sachsa, [w:] Z dziejów rysunku i grafiki na Śląsku oraz w kolekcjach i zbiorach ze Śląskiem związanych, red. Bogusław Czechowicz, Arkadiusz Dobrzyniecki, Izabela Żak, Wrocław 1999, s. 203-214

Monika Tatzkow, Hans Joachim Hinz, Bürger, Opfer und die historische Gerechtigkeit. Das Schicksal jüdischer Kunstsammler in Breslau, „Osteuropa”, 56 (2006), s. 155-171

Lokalizacja: Breslau (Wrocław) - Kleinburgstrasse 18/20 (ul. Januszowicka)
Autorzy tego wpisu:
  • Dr. Hans-Joachim Hinz
Data publikacji: 30 / 11 / 2009
Projekt współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Rządowego Programu – Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.
Wszelkie informacje sa udostepniane na licencji Creative Commons